Piecza zastępcza

Rodzina jest najważniejszym środowiskiem życia człowieka, w którym może odbywać się naturalny proces kształtowania osobowości jej członków, a szczególnie dzieci. Bardzo ważną rolę w prawidłowo funkcjonującej rodzinie odgrywają wzajemne relacje pomiędzy rodzicami oparte w szczególności na miłości i zrozumieniu. W przypadku dezorganizacji rodzina nie jest w stanie zrealizować podstawowych zadań, relacje rodzinne ulegają zaburzeniu, łamane są reguły, a zachowania poszczególnych członków rodziny stają się niezgodne z normami prawnymi i moralnymi oraz oczekiwaniami społecznymi. Dezorganizacja rodziny może prowadzić  do niedostosowania społecznego dziecka.

Obowiązkiem gminy jest zabezpieczenie potrzeb rodzin i ich dzieci mieszkających na jej terenie. Występujące dysfunkcje w środowisku rodzinnym stanowią zagrożenie zwłaszcza dla dzieci i młodzieży, która narażona jest na dziedziczenie patologicznych norm i wzorców zachowań oraz szczególnie podatna na negatywne oddziaływanie otoczenia zewnętrznego. Należy podkreślić, że państwo i jego instytucje mają rodzinę wspierać, a nie wyręczać w wypełnianiu przez nią jej funkcji.

Zgodnie z ustawą o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Samorząd gminny powinien wspierać rodzinę poprzez tworzenie systemu opieki, w tym sieci placówek publicznych i niepublicznych zapewniających opiekę i wychowanie w systemie dziennym bez konieczności opuszczania środowiska lokalnego np. świetlice środowiskowe, przedszkola i żłobki.

1. opracowanie i realizacja 3-letnich gminnych programów wspierania rodziny;
2. tworzenie możliwości podnoszenia kwalifikacji przez asystentów rodziny;
3. tworzenie oraz rozwój systemu opieki nad dzieckiem, w tym placówek wsparcia dziennego, oraz praca z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych przez:
   1. zapewnienie rodzinie przeżywającej trudności wsparcia i pomocy asystenta rodziny oraz dostępu do specjalistycznego poradnictwa,
   2. organizowanie szkoleń i tworzenie warunków do działania rodzin wspierających,
   3. prowadzenie placówek wsparcia dziennego oraz zapewnienie w nich miejsc dla dzieci;
4. finansowanie:
   1. podnoszenia kwalifikacji przez asystentów rodziny,
   2. kosztów związanych z udzielaniem pomocy, o której mowa w art. 29 ust. 2, ponoszonych przez rodziny wspierające;
5. współfinansowanie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;
6. sporządzanie sprawozdań rzeczowo-finansowych z zakresu wspierania rodziny oraz przekazywanie ich właściwemu wojewodzie, w wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu teleinformatycznego,
7. prowadzenie monitoringu sytuacji dziecka z rodziny zagrożonej kryzysem lub przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczej, zamieszkałego na terenie gminy;
8. przekazywanie do biura informacji gospodarczej informacji, o której mowa w art. 193 ust. 8 ustawy.

Rodzinie przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych gmina zapewnia wsparcie, które polega w szczególności na:

• analizie sytuacji rodziny i środowiska rodzinnego oraz przyczyn kryzysu w rodzinie;
• wzmocnieniu roli i funkcji rodziny;
• rozwijaniu umiejętności opiekuńczo-wychowawczych rodziny;
• podniesieniu świadomości w zakresie planowania oraz funkcjonowania rodziny;
• pomocy w integracji rodziny;
• przeciwdziałaniu marginalizacji i degradacji społecznej rodziny;
• dążeniu do reintegracji rodziny.

Wspieranie rodziny jest prowadzone w formie:

• pracy z rodziną;
• pomocy w opiece i wychowaniu dziecka

PRACA Z RODZINĄ I GMINNE PROGRAMY WSPIERAJĄCE RODZINĘ

Pracę z rodziną organizuje gmina lub podmiot, któremu gmina zleciła realizację tego zadania na podstawie art. 190 ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. W przypadku gdy wyznaczonym podmiotem jest ośrodek pomocy społecznej, w ośrodku można utworzyć zespół do spraw asysty rodzinnej.

Praca z rodziną jest prowadzona w szczególności w formie:

• konsultacji i poradnictwa specjalistycznego;
• terapii i mediacji;
• usług dla rodzin z dziećmi, w tym usług opiekuńczych i specjalistycznych;
• pomocy prawnej, szczególnie w zakresie prawa rodzinnego;
• organizowania dla rodzin spotkań, mających na celu wymianę ich doświadczeń oraz zapobieganie izolacji, zwanych dalej „grupami wsparcia” lub „grupami samopomocowymi”.

Praca z rodziną jest prowadzona także w przypadku czasowego umieszczenia dziecka poza rodziną.

Zgodnie z przepisami ustawy stosując ją należy mieć na względzie podmiotowość dziecka i rodziny oraz prawo dziecka do:

• wychowania w rodzinie, a w razie konieczności wychowywania dziecka poza rodziną – do opieki i wychowania w rodzinnych formach pieczy zastępczej, jeśli jest to zgodne z dobrem dziecka;
• powrotu do rodziny;
• utrzymywania osobistych kontaktów z rodzicami, z wyjątkiem przypadków, w których sąd zakazał takich kontaktów;
• stabilnego środowiska wychowawczego;
• kształcenia, rozwoju uzdolnień, zainteresowań i przekonań oraz zabawy i wypoczynku;
• pomocy w przygotowaniu do samodzielnego życia;
• ochrony przed arbitralną lub bezprawną ingerencją w życie dziecka;
• informacji i wyrażania opinii w sprawach, które go dotyczą, odpowiednio do jego wieku i stopnia dojrzałości;
• ochrony przed poniżającym traktowaniem i karaniem;
• poszanowania tożsamości religijnej i kulturowej;
• dostępu do informacji dotyczących jego pochodzenia.

 

Rządowe programy wspierania rodziny gmina realizuje w ramach zadań zleconych zgodnie z wytycznymi przekazanymi przez wojewodę.

Obligatoryjna pomoc rodzinie podejmowana jest w sytuacji czasowego umieszczenia dziecka poza rodziną. Ma ona na celu eliminację lub znaczną minimalizację przyczyn, które doprowadziły do odebrania małoletniego. Dążeniem instytucji pomocowych jest w tym przypadku przygotowanie rodziny do ponownego przyjęcia dziecka. W związku z tym praca prowadzona jest w kierunku wyjścia z patologii, poprawy warunków egzystencjalnych oraz nabycia umiejętności opiekuńczo – wychowawczych.
Ponadto działania pomocowe podejmowane są w każdej sytuacji, gdy ośrodek pomocy społecznej poweźmie informację o rodzinie mającej trudności w wypełnianiu swoich funkcji opiekuńczo – wychowawczych. W każdym takim przypadku zleca się pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który pozwoli ustalić faktyczną sytuację danej rodziny oraz dobrać dla niej najbardziej optymalną formę pomocy. Zgodnie z art. 10 ust.2 ustawy po dokonaniu analizy sytuacji rodziny, pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy wnioskuje do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przydzielenie rodzinie asystenta rodziny. Jest to nowa powołana przez niniejszą ustawę instytucja, której zadaniem jest udzielanie pomocy i wsparcia niewydolnym rodzinom.